Bakla, Bebekler İçin Neden Zararlıdır?
Bakla bebeklere 2 yaşına kadar kesinlikle yasak sebzeler arasındadır. Adı fava kelimesinden gelen “favizm” hastalığı glukoz 6 fosfat dehidrogenaz denilen bir enziminin eksikliğinden kaynaklanır.
2 yaşından küçük bebeklerde çok yaygın görülen bu eksiklikte, bakla sebzesinin yenmesi kırmızı kan hücrelerinde ani yıkıma yol açar ve bu da ciddi bir kansızlığa sebep olur. Bir diğer deyişle alyuvarların bütünlüğü için gerekli bir enzim olan G6PD eksikliği bulunan bebeklerin bir kısmında bakla alımı derin anemiyle sonuçlanabilir.
Elde edilen verilere göre erkek bebekler, kız bebeklere göre bu açıdan daha fazla risk oluşturmaktadır.
Bakla Zehirlenmesi
Söz konusu bakla zehirlenmesi, enzim eksikliği olan kişilerde çok ağır seyredebilir. Enzim eksikliği, elde edilen verilere göre dünyada yaklaşık 400 milyon kişide bulunmaktadır.
Enzimler hücre içerisinde meydana gelen binlerce tepkimenin düzenleyicisidir. Glikoz-6-fosfat dehidrogenaz enzimi, kırmızı kan hücrelerinde bulunan önemli bir enzimdir. Bu enzim kan hücrelerini bir çeşit hücre paslanması, hücre hasarı olarak nitelendirilen ve yaşlanma ölüm sürecini hızlandıran oksidasyon yani paslanma reaksiyonlarından korur.
Kişinin vücudu, bazı maddelerle karşılaştığında 2 saat ile 96 saat arasında kan hücrelerinin aşırı yıkımı gerçekleşebilmektedir. Bu yıkımın sonucunda kansızlık ve sarılık görülebilir. Bazen bu kansızlık çok ağır olabilir ve gerekli tedaviler uygulanıp, kan verilmez ise ölümcül sonuçlara varabilir.
G6PD enzim eksikliği Türkiye genelinde çoğu ülkeye göre çok daha yüksek seyreder. Bu sebeple bakla konusunda dikkatli olunması oldukça önemlidir.
Bebeklerde Bakla Zehirlenmesi Belirtileri
Kanın parçalanması sonucu gelişen kansızlık genellikle ani gerçekleşir ve çok ağırdır. Belirtiler, bakla tüketimini takiben 2-48 saat sonra ortaya çıkar.
Glikoz-6-fosfat dehidrogenaz enzim eksikliği sonucu oluşan kırmızı kan hücrelerinin parçalanması ile bebeklerde huzursuzluk, ağlama krizleri, halsizlik, yorgunluk, beslenme bozukluğu, kalp atışının hızlanması, idrarın daha çok kahverengi renginde görülmesi, genellikle solukluğa sarılığın eşlik ettiği durumlar en belirgin bulgulardır.
Bütün bunların yanı sıra bebekler tarafından bakla çiçeğinin koklanması, kuru veya çiğ-pişmiş taze baklanın yenmesi, bakla bitkisi ile temas ya da süt veren annenin bakla yemesi de özellikle bebeklerde söz edilen klinik bulgulara neden olabilir.
Bebek bakla yemişse, temas ettiğinden şüpheleniliyorsa ya da bakla zehirlenmesi belirtileri gösteriyorsa en kısa sürede sağlık kuruluşlarına gitmek oldukça önemlidir.